Liệu Việt Nam và Philippines sẽ tranh cãi nhau về thềm lục địa ở Biển Đông?

Mới đây, đại diện Hải quân Philippines cho biết chính phủ nước này quan ngại về hoạt động của Việt Nam trong việc phát triển các đảo thuộc quần đảo Trường Sa ở phía Tây Biển Philippines (người Việt Nam gọi đây là Biển Đông), chuyên gia phân tích Piotr Tsvetov của Sputnik viết trong bài báo của mình.

Những mối đe dọa tưởng tượng và thực sự

Việc cải tạo các đảo thuộc quần đảo Trường Sa vốn là rạn san hô, không phù hợp với cuộc sống bình thường của con người đã là một thực tế. Bề mặt của những hòn đảo này được củng cố và mở rộng, xây sựng cơ sở hạ tầng cần thiết cho cuộc sống con người trên đó: đường sá, cơ sở cảng, sân bay, nhà ở. Việt Nam cũng như Trung Quốc đã làm điều này từ lâu, bất chấp sự lên án của một số luật sư và nhà hoạt động môi trường. Các luật sư cho rằng luật hàng hải hiện đại không cho phép biến đá, rạn san hô thành đảo và các nhà bảo vệ môi trường đang gióng lên hồi chuông cảnh báo vì những việc làm này gây hậu quả là phá hủy các rạn san hô, ảnh hưởng tiêu cực đến hệ động vật biển.
Kể từ tháng 11 năm 2023, Việt Nam đã tăng diện tích các đảo thuộc quyền kiểm soát của mình thêm 2,8 km2. Điều này khiến người Philippines lo lắng. Nhà báo địa phương Rigoberto Tiglao thậm chí còn gọi Việt Nam là “mối đe dọa khác ở Biển Đông”, ngụ ý rằng mối đe dọa số 1 là Trung Quốc. Quả thực, hành vi của chính quyền Trung Quốc, coi 80% diện tích Biển Đông là lãnh thổ của mình và không ngần ngại dùng vũ lực chống lại các tàu Philippines gần bãi cạn Scarborough (vốn là lãnh thổ tranh chấp), trông có vẻ đe dọa đối với các nước láng giềng của Trung Quốc.
Người dân Philippines cũng “bối rối” trước việc quân đội Quân đội Nhân dân Việt Nam đóng quân trên đảo. Nhưng tại sao phải ngạc nhiên? Suy cho cùng, các hòn đảo tạo thành đường biên giới của quốc gia, và ai khác ngoài bộ đội sẽ canh gác biên giới?

Cách hợp lý duy nhất – đàm phán

Chính phủ Philippines đã yêu cầu Liên hợp quốc công nhận quyền của nước này đối với Vùng đặc quyền kinh tế ở phía tây bờ biển của Quần đảo Philippines. Rõ ràng, những tuyên bố như vậy không chỉ đi ngược lại “đường chín đoạn” của Trung Quốc mà còn đi ngược lại quan điểm của Việt Nam. Như đã biết, ở Việt Nam, căn cứ vào chứng cứ lịch sử thì tất cả các đảo này đều được coi là của người Việt. Vì vậy, việc Việt Nam mới đây đề xuất đàm phán với Philippines về phân định vùng biển ở Biển Đông và xác định nước nào có quyền yêu sách phần nào của thềm lục địa là điều hoàn toàn tự nhiên. Xét đến trữ lượng hydrocarbon hiện có trên thềm lục địa, giải pháp cho vấn đề này có thể được coi là có tầm quan trọng chiến lược đối với tất cả các bên.
Cách tiếp cận giải quyết vấn đề này bộc lộ sự khác biệt trong kỹ thuật ngoại giao của hai nước. Người Philippines ồn ào, yêu cầu sự hỗ trợ cho các yêu sách của họ từ tất cả các nền tảng quốc tế có thể có và hy vọng sự giúp đỡ từ đồng minh quốc phòng của họ – Hoa Kỳ. Người Việt Nam, theo phong cách “ngoại giao cây tre”, không quảng cáo những bất đồng với láng giềng, “không đưa rác ra khỏi túp lều” như người ta thường nói ở Nga (“túp lều” là ASEAN) và tỉ mỉ, cặn kẽ giải quyết các vấn đề tranh cãi. Việt Nam đã có kinh nghiệm giải quyết vấn đề tương tự một cách mang tính xây dựng. Năm 2002, Việt Nam và Indonesia đã nhất trí về phân định biên giới trên biển.
Có hy vọng rằng một sự thỏa hiệp sẽ được tìm thấy trong quan hệ giữa Hà Nội và Manila. Hơn nữa, vào tháng Giêng năm nay, khi Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. thăm chính thức Hà Nội, các bên đã đồng ý “ngăn chặn các sự cố ở Biển Đông”.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *