Bài thơ tiếng Nga đầu tiên ca ngợi Việt Nam xuất bản 105 năm trước

Năm 1918, một tập thơ của thi sĩ Nga nổi tiếng Nikolai Gumilev nhan đề “Quầy hàng đồ sứ” được xuất bản ở Petrograd, nơi các sắc dân Đông Dương lần đầu tiên được nhắc đến trong thi ca Nga. Chuyên gia phân tích Piotr Tsvetov của Sputnik báo tin này trong bài viết mới.

Nhà thơ Nga đã viết gì?

Tập thơ của Nikolai Gumilev gồm hai phần “Trung Hoa” và “Đông Dương”. Ở phần Đông Dương có những bài thơ về một gia đình Việt Nam, về một cô gái Việt, về nước Lào và một cô gái người Khạ.
Quan hệ trong gia đình Việt Nam được nhà thơ Nga thể hiện trong bài thơ “An Nam” (tên gọi Việt Nam đầu thế kỷ 20 tại tất cả các nước châu Âu). Năm 1999, nhà thơ Hồng Thanh Quang đã chuyển ngữ tác phẩm này sang tiếng Việt và bản dịch được đăng trên báo «Quân đội Nhân dân cuối tuẩn». Trong bài thơ, thi sĩ Nga bày tỏ sự ngưỡng mộ với mối quan hệ lý tưởng giữa các thành viên trong một gia đình Việt Nam đông đúc mà hoà thuận, quang cảnh sinh hoạt đời thường thanh bình thuần phác hồn nhiên với những người lớn và đám trẻ nhỏ. Và đây là bản dịch tiếng Việt:
Vầng trăng lơ lửng treo
Giữa khung trời vô tận
Gió quanh quẩn rặng tre
Hương thơm tràn mát đậm
Cả gia đình bằng an

Những người lớn uống trà
Đọc thơ ngoài vườn biếc
Đàn trẻ đùa trong nhà
Hồn nhiên và ríu rít
Tiếng khóc nào oa oa

Cảnh đời hoan lạc thế
Nào có nghĩa gì đâu
Những bạc tiền, danh giá
Nếu ta biết đời sau
Luôn hậu sinh khả uý.

(Nikolai Gumilev – Hồng Thanh Quang dịch)
Bài thơ “An Nam” của Nikolai Gumilev được đăng trên báo «Quân đội Nhân dân cuối tuẩn» - Sputnik Việt Nam, 1920, 05.01.2024
Bài thơ “An Nam” của Nikolai Gumilev được đăng trên báo «Quân đội Nhân dân cuối tuẩn»
Những bài thơ khác trong tuyển tập này cũng tràn ngập những hình ảnh bình dị mà nhu hoà. Về Đông Dương – chỉ có 4 bài, còn lại hầu hết là những bài thơ về xứ Trung Hoa. Tứ thơ trong đó phần lớn xuất phát từ bản dịch các tác phẩm kinh điển Trung Quốc của Lý Bạch và Đỗ Phủ. Nhưng bắt nguồn từ những bản dịch này, thi sĩ Nga đã đi khá xa so với nguyên bản và kết quả là có được một tác phẩm mới với ý tưởng hoàn toàn độc lập.

Từ nguồn nào mà thi sĩ Nga có kiến thức về Việt Nam?

Nikolai Gumilev được mệnh danh là “ca sĩ hát về những chuyến du hành xa xôi” bởi thi nhân Nga viết về những vùng miền khác nhau, trong đó có những đất nước kỳ bí lạ lùng. Nhà thơ đã hai lần đến thăm Châu Phi – ở Ethiopia, Ai Cập và Djibouti, nhưng những tưởng tượng lãng mạn của ông gây ấn tượng với riêng thi sĩ, mạnh hơn là những gì tận mắt thấy. Sau thi thăm Vườn thú ở Paris, ông đã sáng tác thi phẩm lừng danh về chú hươu cao cổ trên bờ hồ Chad, bài thơ mà bây giờ các trẻ em Nga học trong sách giáo khoa ở trường phổ thông. Thế nhưng trên thực tế thì nhà thơ chưa bao giờ đến bờ hồ Chad.
Gumilev đã nghiên cứu nghệ thuật của các dân tộc châu Á từ những bộ sưu tập hiện vật được lưu giữ trong các Bảo tàng ở Saint-Peterburg và Paris.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *